Hernieuwbare energie in België: status quo

2 Feb

Na een overzicht van de status quo in Nederland wordt het interessant om ook even in België te kijken. Maar vooraf een beeld van de discussie over de in België bedachte energietransitie.

Bij onze zuiderburen wordt gediscussieerd over het zogenaamde Energiepact. Het is de Belgische versie van de energietransitie om op termijn te voldoen aan de criteria van het Parijse klimaatakkoord en de overgang naar hernieuwbare energiebronnen te bewerkstelligen. De eind 2017 met een burgerbevraging  breed uitgezette discussie van heet Energiepact woedt nog voort. Het is niet alleen een kwestie van technologie, maar zoals zo vaak ook een politieke kwestie. Uit die online bevraging zijn in dit kader een paar interessante gegevens naar voren gekomen. Centraal staat de vraag hoe de nucleaire elektriciteit kan worden vervangen. Er is wettelijk vastgelegd om die per 2025 te stoppen. Nu bedraagt dat 50% van de elektriciteitsbehoefte. Als dat werkelijk gebeurt, dan moeten andere bronnen die behoefte kunnen dekken. Hoe denken onze zuiderburen daarover? Per vraag van de online enquête varieerde het aantal antwoorden tussen de 30000 en 34000.

België keuzes alternatieve energiebronnen

Als het aan deze antwoorden (30680 voor deze vraag, meerdere antwoorden mogelijk) ligt schakelt België massaal over op hernieuwbare energie. In de energiemix is ook veel aandacht voor voldoende opslagmogelijkheden. Een kleiner aantal antwoorden ziet het ook wel zitten met nucleaire en fossiele bronnen. Andere mogelijkheden scoren lager. Opvallend zijn de aantallen tegenstemmers bij nucleair en fossiel, zelfs tegen import zijn nog stemmers te vinden. Inzoomen op de categorie hernieuwbare energie geeft het volgende beeld:

België keuzes alternatieve energiebronnen_1

De stemming is hoofdzakelijk verdeeld over zon en windkracht. Andere bronnen worden nauwelijks genoemd. Tegenstemmen zijn verwaarloosbaar.

Tijdlijn

Voor de geplande afschakeling van de kerninstallaties is 2025 in termen van geschikte vervangende technologie wel erg kort dag. Niet alleen vanwege de techniek, maar ook door de maatschappelijke en politieke processen om tot een succesvolle omschakeling te komen. Vergunningverlening voor grootschalige installaties kosten jaren, en dan gaat men uit van bestaande en beproefde technologie. En zo ver is men nog lang niet. De 50% voorziening kan dan ook nauwelijks uit hernieuwbare bronnen komen. Een vervanging door gas gestookte centrales voor de basis belasting is in principe technisch wel mogelijk, maar nauwelijks haalbaar. Maar dan worden de klimaatdoelstellingen ver naar de toekomst verschoven. En de verwachte grote reductie van het Gronings gas zal ook niet helpen, nu importeert België ongeveer een derde van die productie.

Komt nog bij dat de grootste regeringspartij de N-VA en de grote industriële verbruikers het sluiten van de kerncentrales in 2025 niet willen. Liefst zouden die nog 10 jaar extra moeten open blijven. Zij baseren zich op een kosten onderzoek van Energyville van vorig jaar. Daaruit bleek dat het open houden van de twee centrales zo’n 600 miljoen euro per jaar zou opleveren. In een gisteren gepubliceerde update klinkt de conclusie alweer anders:

“De scenario’s tonen aan dat door de verlenging van 2 GW kerncentrales tussen 2025 en 2035 de jaarlijkse kosten van het Belgische elektriciteitssysteem zo’n 4% lager liggen. Na definitieve sluiting in 2035 stijgen de kosten echter minstens tot op hetzelfde niveau als in de scenario’s met sluiting in 2025. De gasprijs speelt een veel crucialere rol in de jaarlijkse kosten en ook met nucleaire verlenging zijn gascentrales noodzakelijk.”

De gasprijs zal echter vermoedelijk weer stijgen als de Groningse productie wordt gehalveerd. Andere gasbronnen zijn redelijk onzeker, denk aan de Russische. En zo draait de discussie weer rond.

Status quo hernieuwbare energie

Wat is nu de status quo van hernieuwbare energie. Die is weer te vinden in de Eurostat data.

België staat vierde van onder in de rangschikking van het aandeel hernieuwbare energie in het totale pakket, vlakbij Nederland als voorlaatste van de EU-28 lidstaten. Een licht betere score dus met 6,8% tegen 4,7% tegen een Belgische target van 13% (NL 14%).

Share of renewables in grossinland energy consumption

Hieronder dezelfde afbeeldingen als in het artikel over Nederland.

Share of electricity from renewable sources in gross electricity consumption,2004-2016 in % BE

Share of renewable energy sources in transport, 2004-2016 in % BE

Share of energy from renewable sources in gross final consumption of energy, 2004-2016 in % BE

De iets betere positie in vergelijking met Nederland is ook terug te vinden in de bovenstaande overzichten. Het aandeel van hernieuwbare energie in België uitgedrukt in aandeel van hernieuwbare bronnen in het elektriciteitsverbruik ligt net boven de helft van het EU-28 gemiddelde, 15,8 % tegen 29,6 % voor 2016, en loopt parallel aan de gemiddelde EU-28 trend. In de transportsector wordt de Europese ontwikkeling gevolgd, op een vergelijkbaar dipje na, net als in Nederland. Voor wat betreft het totale energieverbruik volgt de Belgische trend die van het EU-28 gemiddelde, zij het eveneens als voor Nederland op grote afstand.

Er valt dus nog veel te doen om de Europese en klimaat doelstellingen te bereiken en het lijkt weinig waarschijnlijk, dat de omvangrijke nucleaire bijdrage in België binnen pakweg 10 jaar zal zijn vervangen door hernieuwbare energiebronnen. De discussie in België is niet eenvoudig gelet op de verdeelde bestuurlijke verantwoordelijkheden en wisselende inzichten van de politiek en belanghebbende industrieën. Voeg daarbij de publieke onrust door de weerstand tegen de kerninstallaties in het land zelf en  in de aangrenzende regio’s van Nederland en Duitsland. Dat zet de discussie extra onder druk. De energietransitie wordt een pijnlijk en kostbaar proces, dat is wel duidelijk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: