Fijn stof uit de Sahara of uit veestallen?

18 Okt

Fijn stof,  meestal aerosol genoemd in klimaat discussies, heeft een tot nu toe weinig vaststaande invloed op het klimaat. Over de effecten op de gezondheid is in de loop der jaren meer bekend geworden. Fijn stof is schadelijk, het veroorzaakt aandoeningen van het ademhalingsstelsel, hart- en vaatziekten en wordt als kankerverwekkend beschouwd.

In maart-april 2014 trok een grote stofwolk uit de Sahara noordwaarts. Dat gebeurt wel vaker. Stof uit de Sahara wordt tot grote hoogten opgestuwd en verplaatst zich dan om elders gedeponeerd te worden. Je ziet het wel eens als gele vlekken op de auto. Een deel van de minerale voeding van het Amazonewoud wordt toegeschreven aan dit soort stoftransporten uit de Sahara.

Naast plantenvoeding is het stof natuurlijk ook een milieubelasting, vooral omdat een deel van het stof bestaat uit deeltjes met een diameters van 10 micron of kleiner, PM10 of PM2,5, “particulate matter” met een diameter van 10 of 2,5 µm. De kleinste deeltjes dringen het verst door in het longweefsel en andere organen en veroorzaken daar schade en ontstekingen, met gezondheidseffecten als gevolg.

Vooral het Verenigd Koninkrijk had last van het stof, uitmondend in een forse smogperiode. Pas later kwam men er achter dat de smogperiode slechts gedeeltelijk veroorzaakt werd door het stof uit de Sahara, en dat emissies van ammoniak, omgezet tot deeltjes ammoniumnitraat zeker zo belangrijk waren. Die ammoniak was afkomstig van de intensieve veehouderij. Met lange-transportmodellen voor  de verontreiniging konden onderzoekers aantonen dat die afkomstig was van het vasteland, en dat het Sahara stof weliswaar tot boven de UK zat, maar dan veel hoger in de atmosfeer. Pas later in de smogperiode vanaf 31 maart werd het Sahara stof dominanter in de depositie. En dan alleen nog voor het zuidelijk deel van het eiland. In onderstaande grafieken uit de publicatie over deze periode wordt duidelijk hoe het transport van fijn stof plaatsvond, hier voor PM10. In de eerste grafiek staat de plaats Harwell onderaan, dat ligt net als Londen in Zuid-Engeland. De modellen kloppen goed met de metingen.

pm10-uk-smog-march-april-2014

De tweede grafiek illustreert de stofstromen uit de modellen, hier voor PM2,5. Daaruit blijkt dat op de eerste dagen het stof – met veel ammoniumnitraat dus – afkomstig is uit een gebied met delen van Noord-Frankrijk, België, Nederland en het westen van Duitsland.

pm10-uk-smog-march-april-2014a

Dit lange transport van fijne stofdeeltjes geeft nog maar eens duidelijk aan dat voor vermindering van de blootstelling aan fijn stof grensoverschrijdende samenwerking noodzakelijk is. Ook een korte smogperiode in Parijs en omgeving begin van dit jaar werd toegeschreven aan transport van ammoniumnitraat uit noordelijk van Parijs gelegen gebieden, lees Noord-Frankrijk, België en Nederland.

De gezondheidseffecten van emissies uit de veehouderij zijn onderwerp van verhitte discussies in Nederland. Onderzoek heeft aangetoond dat die emissies schadelijk zijn, een resultaat dat in de branche niet algemeen wordt onderkend. Het kennisplatform Veehouderij en Humane Gezondheid  heeft recent een symposium gehouden over dit onderwerp. Nu lijkt er overeenstemming te komen over eventueel te nemen maatregelen om de emissie van stof en ammoniak uit de stallen beter aan te pakken. Het zal dan vooral gaan om technische maatregelen als luchtwassers, en wellicht komt er zoiets als een APK voor veehouderijen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: