Gevolgen van een kernramp: Belgische lessen na Fukushima

1 Mrt

Na de kernramp in Japan zijn alle kerncentrales in de Europese Unie onderworpen aan een stresstest. Dat heeft geleid tot verbetering van de veiligheid. Wat niet wil zeggen, dat een kernramp kan worden uitgesloten. Uit beeld bleven echter de kwaliteit van het toezicht op de veiligheid en op de externe noodplannen die de gevolgen van een ramp, zoals de blootstelling aan radioactieve emissies moeten voorkomen of beperken. In Japan moesten uiteindelijk 200.000 mensen worden geëvacueerd in een ruim gebied rondom de centrale. Er zijn weliswaar nieuwe Europese regels vastgesteld, maar zoals gewoonlijk bij Europese directieven kost het een paar jaar voordat de lidstaten dergelijke regels hebben omgezet in nationale regels.

De Belgische Hoge Gezondheidsraad (HGR) heeft nu – vijf jaar na Fukushima – een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van het Belgische noodplan. Eerder in maart 2015 heeft de HGR al een advies uitgebracht over de bescherming van de schildklier door de verstrekking van jodium tabletten. Dat advies betrof onder meer een betere en verplichte verdeling van voldoende jodium tabletten onder apothekers in een gebied van 100 km rondom kerncentrales. Die toename brengt de reikwijdte van een mogelijke schuilzone ruim over de Nederlandse (en Duitse en Franse) grenzen. De HGR wees ook op specifieke problemen rond jodiumallergie en bestaande schildklieraandoeningen, waarmee de hulpverleners in geval van verspreiding van radioactief materiaal (waaronder jodium) kunnen worden geconfronteerd.

In het nieuwe 122 pagina’s tellende rapport (tot nu toe alleen in het Frans) komt de HGR met adviezen voor de korte en lange termijn.

De raad is kritisch in haar oordeel, er zijn veel verbeteringen nodig. Ze verdeelt haar adviezen over een aantal onderwerpen, hier ontleend aan de samenvatting van het rapport:

 Kwetsbaarheid: er moet een analyse worden uitgevoerd voor de kwetsbaarheid in aanvulling op de klassieke risicoanalyse van een nucleaire installatie. Die kwetsbaarheid betreft alle elementen die een rol kunnen spelen bij een kernongeval, zoals aanwezigheid van andere industrieën, de transport infrastructuur, de kwetsbaarheid van bepaalde bevolkingsgroepen, de energievoorziening. De gevolgen op grotere afstand mogen niet worden onderschat.

 Reikwijdte: de praktijk leert dat de gevolgen van een kernongeval niet beperkt blijven tot de directe omgeving. De gevolgen van een ernstig ongeluk in België of in het nabije buitenland raken al gauw een miljoen mensen, en grote gebieden met economische activiteiten mogen een tijd lang niet worden betreden. Een scherper veiligheidsbeleid voor de centrales is nodig, overeenkomend met het vorige HGR advies over de bescherming van de schildklier.

 Sanering: normaal gesproken beperkt zich dit in het noodplan tot de periode van actieve blootstelling aan de bron. Maar bij ernstige ongevallen moet en kan zich dit uitstrekken over tientallen jaren. Dat hoort weliswaar niet in een noodplan, maar een dergelijk strategisch plan moet er wel komen, met aandacht voor bijvoorbeeld de terugkeer van bewoners naar besmette gebieden en het opruimen van besmet materiaal.

 Internationale samenwerking: De HGR concludeert dat logischerwijze internationaal moet worden samengewerkt, gelet op de grotere omvang van het noodplan gebied. Dat geldt in de eerste fase van evacuatie, maar evenzeer in de saneringsfase. Er is nauwelijks sprake van coördinatie met andere landen, en in deze lacune moet snel worden voorzien, liefst via een coördinatie op Europees niveau. Het toezicht op nucleaire installaties is al op dat niveau geregeld. Dat Europees orgaan moet ook instaan voor de veiligheid en gezondheid van werkers die aan een sanering werken.

Communicatie en participatie: een kleine groep experts en beleidsmakers ontwerpen de veiligheidsregels rond een kerninstallatie. De communicatie naar de omgeving is eenzijdig. Dat moet anders worden vormgegeven. De bevolking moet kunnen deelnemen aan dat proces. Dat helpt bij de kwetsbaarheid analyse en maakt duidelijk welke de zorgen zijn van de bevolking rond kerninstallaties, en welke belangen de deelnemers aan het proces dienen.

 Voorzorg strategie:  de ontwikkeling van kernenergie, de veiligheid van installaties en de gevolgen van een kernongeval kennen grote onzekerheden. Daarom pleit de HGR voor een open benadering van de (ook) minst waarschijnlijke scenario’s met deelname van de bevolking. De toezichthoudende instantie moet aantoonbaar onafhankelijk zijn van de exploitanten van de installaties en van de politiek, en daarom pleit de HGR voor een Europese Autoriteit.

De roep om internationale samenwerking en een opener houding over nucleaire zaken en onafhankelijk toezicht zijn hard nodig, zeker in de huidige tijd. Het past in het beeld waarin de zorgen rondom nucleaire installaties in België oplopen vanwege veiligheidskwesties, en waarin grenssteden als Maastricht en Aken protest aantekenen tegen het openhouden van een kerncentrale zoals die van Tihange.

 

 

 

Advertenties

Eén reactie to “Gevolgen van een kernramp: Belgische lessen na Fukushima”

Trackbacks/Pingbacks

  1. Nog maar eens: België en kernenergie | klimaatblog - mei 21, 2016

    […] beslissing om de twee kerncentrales Doel en Tihange in België langer open te houden heeft bij de buurlanden en nabijgelegen steden tot protest geleid. De FANC, de […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: