Fukushima: terugblik en stand van zaken

27 Jul

Af en toe wordt hier aandacht gegeven aan energie of aan alternatieve energiebronnen. Nu een verhaal over kernenergie, meer speciaal over de gevolgen van de kernramp bij Fukushima in Japan in 2011, al was het maar om de omvangrijke en langdurige gevolgen van een ongeluk met een kerncentrale nog eens onder ogen te zien. Deze blogger is lid van de Nederlandse Vereniging voor Stralingshygiëne, en de leden ontvangen periodiek een blad met interessante artikelen. Dit verhaal is als samenvatting geschreven naar aanleiding van een uitstekend en uitgebreid artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Stralingsbescherming, Jaargang 6, nummer 1, pag 4 e.v. Daar beschrijven Harry Slaper en Cristina Tanzi van het RIVM de ramp in de Japanse kerncentrale van Fukushima nu ongeveer vier jaar geleden en de gevolgen in een chronologische volgorde.

Hoewel de situatie op de locatie en in het omringende gebied is verbeterd zijn er nog steeds problemen. De auteurs doen dat mede aan de hand van een rapport van UNSCEAR (United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation) uit 2013. UNSCEAR 2013_Vol1  Het bestaat uit twee delen. Het eerste is een rapport gericht aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties met een wetenschappelijke annex, het tweede rapport gaat over de blootstellingseffecten bij kinderen.

Het artikel van Slaper enTanzi zet het verloop van de gebeurtenissen rond de ramp op een rijtje. Dan volgt een beschouwing over de lozingen van de radioactieve stoffen die vrijkwamen in de lucht, op de bodem en via het grondwater en de lucht in de oceaan. De uitstoot was drie- tot tienmaal lager dan die van Tsjernobyl in 1985. De blootstelling van de Japanse bevolking als geheel wordt geschat op drie tot vijf maal de dosis van 2,5 milliSievert (mSv/jaar) die wij in Nederland jaarlijks ontvangen. De twee miljoen inwoners van de prefectuur Fukushima krijgen een gemiddelde dosis van 1,2 tot 18 mSv bij levenslang verblijf in de streek. De blootstelling van de werknemers van TEPCO, de exploitant van de centrale en van ingehuurde werknemers ligt hoger, met een dosis van boven de 10 mSv voor ongeveer een derde van de werknemers. Een beperkt deel van minder dan 1% heeft een dosis opgelopen van meer dan 100 mSv. Dit geldt vooral voor de TEPCO werknemers, over de blootstelling van de ingehuurde krachten is minder bekend. De belangrijkste bijdrage aan de toekomstige blootstelling is de nog resterende straling vanaf de bodem afkomstig van radioactieve isotopen van cesium en jodium.

Het is praktisch onmogelijk om op basis van de blootstelling van omwonenden en werknemers de effecten van de blootstelling vast te stellen. Zo wordt geschat dat een paar duizend extra kankergevallen in de komende decennia kunnen worden verwacht. Maar dat is pure statistiek, als je dat afzet tegen in totaal 600.000 kankergevallen in dezelfde periode in de prefectuur Fukushima.

Het UNSCEAR rapport vermeldt de enorme inzet van de TEPCO medewerkers in de eerste fase van de ramp. Zij moesten onder zeer zware en gevaarlijke omstandigheden hun werk verrichten en verbleven in de nabijheid van de centrale. Enkelen van hen hadden huis of familie verloren door de aardbeving of de daaropvolgende tsunami, maar bleven loyaal doorwerken.  Het is ook een aspect van de Japanse werkcultuur, die aan de andere kant – strikte gehoorzaamheid, alleen doen wat opgedragen wordt – botst met de noodzakelijke flexibiliteit van inzet bij een dergelijke ramp. Dat, gevoegd bij een naar binnen gekeerde organisatie als TEPCO, die slecht heeft samengewerkt met de overheid, en weinig informatie naar buiten bracht, heeft zeker bijgedragen tot de nu nog resterende problemen. Vooral de grondwaterstromen die het besmette water naar rivieren en oceaan voeren zijn moeilijk aan te pakken. De Japanse overheid ziet tegenwoordig scherper toe op die water besmetting, omdat TEPCO dit probleem niet serieus genoeg nam. Besmet water wordt nu ter plaatse opgepompt en verwerkt. De besmettingsnormen voor (zee)voedsel worden niet overschreden behalve bij bodemvissen, maar er vindt nog geen visserij plaats voor de kust, al heeft dat meer te maken met de verwoesting van havens en schepen door de tsunami.

Fukushima air dose 7 nov 2014

Op de site van http://ramap.jmc.or.jp/map/eng/map.html zijn interactieve kaarten te zien waarop de laatst van uit de lucht met helikopters gemeten dosiswaarden zijn weergegeven (nu van 7 November 2014), en onder andere de bodembesmetting met cesium134 en cesium 137. In bijgevoegde afbeelding is de lucht dosis weergegeven. Het gebied dat paars is omlijnd zal voor langere tijd niet bewoond mogen worden. Ten opzichte van de metingen uit 2013 en voorgaande jaren is de stralingsdosis iets gedaald. Dat hangt mede samen met de relatief korte halfwaardetijden van de isotopen.

Advertenties

Eén reactie to “Fukushima: terugblik en stand van zaken”

Trackbacks/Pingbacks

  1. Gevolgen van een kernramp: Belgische lessen na Fukushima | klimaatblog - maart 1, 2016

    […] de kernramp in Japan zijn alle kerncentrales in de Europese Unie onderworpen aan een stresstest. Dat heeft geleid tot […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: