Risicomodel en klimaatmodel

28 Okt

De parallel tussen de financiële modellen en de klimaatmodellen gaat verder. Financiële risicomodellen stellen bankiers in staat om beslissingen te nemen. En de bankiers vertrouwen blindelings de hen voorgeschotelde modelresultaten. Op het snijvlak van klimaatwetenschap en -beleid gebeurt dat op een zelfde wijze. Hier ontmoeten modelleurs de beleidswerkers en politici. Nog steeds worden de modelresultaten van modellen gebruikt zonder rekening te houden met de tekortkomingen en de inherente onzekerheden. Liever kiest men dan voor de worst-worst-case benadering: pak de uitkomst van het model en stop er de modelspreiding of andere onzekerheden maar bij, twee- of driemaal, dan zitten we altijd aan de veilige kant. Als er geld nodig is voor klimaat maatregelen, dan maakt dat een steviger indruk. Liever een zeespiegelstijging van 1.30 m dan de ook al extreem hoog ingeschatte 52 centimeter, aldus de Deltacommissie. Dat jaagt de angstige burger de dijk op en scheelt een miljard of zo per jaar.

 

Henk Tennekes, oud-directeur van de hoofdafdeling onderzoek van het KNMI heeft in 1986 over modellen al eens gesteld, dat je de resultaten van een model pas kunt vertrouwen als de voorspelbaarheid van het model bekend is: “No Forecast Is Complete Without A Forecast of Forecast Skill”. Zo lang dat niet het geval is heb je er niets aan, en volgens Tennekes is de huidige stand van zaken wat betreft de klimaatmodellen nog steeds op het oude matige niveau, ondanks de groei van de modellen en de supercomputers.

Tennekes stelt op theoretische gronden en vrij fundamenteel, dat modellen de complexiteit en onvoorspelbaarheid van het klimaat per definitie niet kunnen vatten. En maatregelen die men voorstelt op basis van die modellen ontberen dus elke grond.

 

Kwaliteitsborging van modellen is in dit blog al aan de orde geweest bij de beschrijving van een audit van de IPCC modellen. Een formele toets van modellen aan meerdere criteria is een nog weinig beoefend onderdeel van deze tak van wetenschap. De uitspraak van Tennekes is door anderen die zich richten op de interactie tussen wetenschap en beleid uitgebreid met enkele randvoorwaarden, die een geslaagde overdracht van betrouwbare informatie tussen wetenschap en beleid moeten garanderen, en waarop men beleid kan baseren:

  •  de mate van voorspellend vermogen (skill) van het model moet bekend zijn;
  •  beleidsvormers zijn geschoold en hebben ervaring in het beoordelen en het gebruik van voorspellingen;
  • er dient een directe terugkoppeling te worden gemaakt tussen het gebruik van een voorspelling en de evaluatie daarvan, om het model daarmee te voeden voor toekomstig gebruik. Een simpele feedback inbouwen, dus. Dat lijkt logisch, maar het gebeurt gewoon niet;
  • modellen moeten niet als allesomvattend  – en dus bepalend – instrument worden beschouwd, maar als modellen die leren van hun “fouten”, zogenaamde heuristische modellen. Gebruik de (resultaten van) modellen dus met de nodige terughoudendheid;
  • de gevolgen van beslissingen  gebaseerd op voorspellingen moeten in hoge mate beperkt blijven. Neem beslissingen waar je geen spijt van krijgt, voer een no-regret beleid.

Het lijken eenvoudige open deuren, waar niemand bezwaar tegen zal maken, maar zoals de financiële crisis leert, is de praktijk weerspanniger. En niets garandeert, dat dit niet meer zal voorkomen, we leren het nooit.

Als modellen niet (meer) deugen verschijnen de experts in de media. Gaat dan het gezond verstand de richting aangeven? De experts, triomferend zij, die het hadden zien aankomen, en somberend zij, die al weten hoe de akelige toekomst eruit zal gaan zien. Helaas, ook deze experts kan men niet vertrouwen, lees maar eens Tetlock’s “ExpertPolitical Judgment”.

Tetlock beoordeelde een dikke 80 duizend expert uitspraken in een periode van twintig jaar tegen wat er zich werkelijk afspeelde en toonde keihard aan, dat de expert voorspellingen niet veel beter waren dan de spreekwoordelijke scores van dartpijltjes gooiende apen (zucht….).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: